Andrzej Sad這wski  

  1. Hala przemys這wa
Hala przemys這wa (zdj璚ie z 1994 roku)
W zespole t.zw. Kuschego ruszy造 w latach dziewi耩dziesi徠ych prace zwi您ane z zagospodarowaniem terenu Parku Starowiejskiego. W czasie prac projektowych przeprowadzono ekspertyz dotycz帷 istniej帷ej tu starej hali przemys這wej. Wykaza豉 ona du瞠 zu篡cie konstrukcji 瞠lbetonowej, co spowodowa這 decyzj o jej rozebraniu.
   Hala zosta豉 postawiona na pocz徠ku II wojny 鈍iatowej w miejscu niew豉軼iwym, psuj帷ym krajobraz parku i zas豉niaj帷a zabytkowy dworek z drugiej po這wy XVIII wieku. W hali Niemcy urz康zili fabryk nici potrzebnych do produkcji spadochron闚.
   Latem 1995 roku przyst徙iono do rozbi鏎ki tego obiektu. W trakcie prac skorodowana konstrukcja sama przyspiesza豉 demonta tego obiektu.
   Na odzyskanym terenie za這穎no ziele z alejkami spacerowymi, poszerzaj帷 park w kierunku ulicy A. Mickiewicza. W ten spos鏏 Dworek pod lipami, jeden z nielicznych i najstarszych zabytk闚 Rumi zyska 豉dn opraw zieleni, kt鏎ej w naszym mie軼ie r闚nie brakuje.

  1. Zak徠ek Rumi
Widok od strony ul. Ko軼ielnej, rok 1995
Rumia jest miastem m這dym ze zdecydowan przewag domk闚 jednorodzinnych. Dzi瘯i takiej zabudowie ocala豉 znaczna cz窷 przedwojennych budynk闚. W鈔鏚 nich s i starsze, pami皻aj帷e XIX wieczne czasy. Taki zak徠ek przypominaj帷y przedwojenn wie mo積a by這 znale潭 w Starej Rumi, gdzie czas zatrzyma si w miejscu. Znajdowa si on przy skrzy穎waniu ulicy Ko軼ielnej z Mostow. Sta造 tam stare drewniane domki, niekt鏎e z nich cz窷ciowo murowane. W ostatnich latach rozbierane, poniewa z帳 czasu naruszy ich wiekow konstrukcj. Ostatnie zabudowania znikn窸y pod koniec XX wieku.

  1. Dom w mur pruski
Budynek przy Placu Kaszubskim, widok z roku 1994
Zdj璚ie przedstawia budynek mieszkalny z po這wy XIX w. przy Placu Kaszubskim w Rumi. Wybudowany zosta w mur pruski na kamiennym fundamencie. Dach dwuspadowy pokryty dach闚k holenderk. By typowym dla tamtego okresu dwurodzinnym domem mieszkalnym. Z帳 czasu wycisn掖 pi皻no na wiekowej konstrukcji i wiosn 1995 r. zosta rozebrany. Dzi mo積a go ju tylko ogl康a na r騜nych fotografiach. Jedna z nich pochodz帷a z okresu mi璠zywojennego, pokazuje, 瞠 dach pokryty by 鈍ie膨 dach闚k, 軼iany elewacji l郾i造 biel, a przed domem znajdowa si kamienny taras. Pod koniec XX w. jeden ze starszych budowli Rumi przeszed do historii. W jego miejsce w nast瘼nych latach wybudowano nowy dom nawi您uj帷y swoim kszta速em do swojego poprzednika, ale ju nowocze郾iejszy w swojej bryle.

  1. Ulica Lipowa
Ulica Lipowa w Starej Rumi, 2008 r.
Na zdj璚iu jedna z najstarszych dr鏬 wiejskich Rumi, ulica Lipowa. Nazwa jej pochodzi od drzew lip, kt鏎e w tamtych czasach ros造 po obu stronach drogi, a cz窷 z nich przetrwa豉 do dnia dzisiejszego. Id帷 t drog mo積a tu zobaczy sielski pejza z pas帷ymi si ko闓i i us造sze szmer p造n帷ej obok rzeki Zag鏎zanki. Do 1998 roku przy drodze istnia造 jeszcze s逝py z bramy wjazdowej do nieistniej帷ego maj徠ku ziemskiego z po這wy XIX w. Zabudowa tej dzia趾i przez nowego w豉軼iciela spowodowa豉 rozbi鏎k jedynego 郵adu po istniej帷ym tu folwarku. Taki pejza opisany powy瞠j mo積a by這 tu zobaczy nie dawno, bo w latach dziewi耩dziesi徠ych XX wieku.
   Na pewno jeszcze przez d逝gie lata zak徠ek tej cz窷ci miasta b璠zie nawi您ywa do przedwojennej Rumi.

  1. Brama folwarczna
S逝py bramy wjazdowej, rok 1995
Przy ulicy Lipowej w Starej Rumi do roku 1998 mo積a jeszcze by這 zobaczy dwa s逝py od bramy wjazdowej do nie istniej帷ego maj徠ku dworskiego. By to jedyny 郵ad jaki si po nim zachowa. Maj徠ek ten powsta w 1864 roku, zajmowa teren o powierzchni 284 hektar闚. W tamtym okresie zatrudnionych w nim by這 85 pracownik闚 folwarcznych. Z pocz徠kiem lat trzydziestych XX wieku wyodr瑿niono z maj徠ku pod lotnisko 79 hektar闚 ziemi, cz窷 przesz豉 w r璚e okolicznych rolnik闚.
   Dzisiaj teren by貫go maj徠ku dworskiego to obecnie dzielnica „Lotnisko”. Rozbudowa tej cz窷ci Rumi zmieni豉 pejza minionych lat.

  1. Zabytkowy czworak
Budynek przy skrzy穎waniu ulicy Sabata z M造雟k, rok 1995
Przy skrzy穎waniu ulic Sabata z M造雟k mo積a jeszcze obejrze stary opuszczony dom mieszkalny. Jest to jeden z najstarszych obecnie obiekt闚 w Zag鏎zu. Budynek o konstrukcji szkieletowo-ceglanej z dwu spadowym dachem wybudowany zosta w drugiej po這wie XIX wieku jako tzw. czworak dla pracownik闚 najemnych w tamtym czasie w dobrze prosperuj帷ym zak豉dzie stolarskim. Z pocz徠kiem XX wieku ulega on wewn徠rz wielokrotnej przebudowie, by w ko鎍u osi庵n望 charakter typowego budynku mieszkalnego o jedno jak i wieloizbowych mieszkaniach zatracaj帷 jego pierwotne przeznaczenie.
   Dzisiaj ju trudno sobie wyobrazi, 瞠 kiedy przylega造 do niego urokliwe przeszklone drewniane werandy, z wspaniale utrzymanym ogrodem z ozdobnymi krzewami. Dalszy jego los na pewno jest ju przes康zony i tylko brak zagospodarowania tego terenu przed逝瘸 jego istnienie w krajobrazie Zag鏎za.

  1. Wjazd do wsi
Stary wjazd do by貫j wsi Rumia od strony Zag鏎za, stan na rok 2008
Rumia w dawnych czasach posiada豉 dwie wa積e drogi dojazdowe 陰cz帷e j ze 鈍iatem. Pierwsza tzw. oksywska i druga, prowadz帷a do traktu handlowego zwana w p騧niejszym okresie drog publiczn, 陰cz帷a Gda雟k ze S逝pskiem.
   W roku 1474 mieszka鎍y wybudowali przy wje寮zie do wsi kaplic p.w. 安. Krzy瘸, kt鏎 opiekowali si rumscy ogrodnicy. Po przeciwnej stronie kaplicy rozpo軼iera si staw, kt鏎ego woda nap璠za豉 ko這 m造na wodnego.
   Po roku 1870 t drog udawali si mieszka鎍y wsi do oddalonej o 1,5 km stacji kolejowej, a z pocz徠kiem XX wieku t璠y wje盥瘸 do wsi pocztylion wioz帷y poczt.
   Do dzisiaj zachowa si tylko sam charakter wjazdu dzi瘯i przedwojennej zabudowie. W pobli簑 nieistniej帷ej ju kaplicy postawiono w p騧niejszym czasie kamienny krzy. Znikn掖 r闚nie z krajobrazu znajduj帷y si obok staw m造雟ki. Dzisiaj w tym miejscu powsta這 Rondo Jana Paw豉 II.

  1. Stara droga
Fragment ulicy Starowiejskiej na wysoko軼i parku, rok 2008
Ulica Starowiejska by豉 typow drog wiejsk 陰cz帷 przez wiele wiek闚 Star Rumi z Zag鏎zem i drog publiczn, a w p騧niejszym okresie ze stacj PKP. By豉 ona najwa積iejsz drog dla wsi Rumia. Na mapach z ko鎍a ubieg貫go wieku zaznaczona, pomimo wygl康u typowej polnej drogi, jako wa積y trakt komunikacyjny. D逝go嗆 jej wynosi豉 oko這 1,5 km. i zaczyna豉 si przy stacji kolejowej, a ko鎍zy豉 przy wje寮zie do wsi Rumia, kt鏎a ju wtedy liczy豉 kilkaset mieszka鎍闚. W po這wie drogi znajdowa豉 si ku幡ica, p騧niej tartak, kt鏎e nap璠za這 obracaj帷e si ko這 wodne zasilane ze stawu utworzonego po spi皻rzeniu wody.
   W okresie mi璠zywojennym otrzyma豉 ona nazw ulicy Starowiejskiej. Po roku 1934 w budynku usytuowanym przy niej obok wiekowego d瑿u powsta urz康 gminy. W tym czasie ulica Starowiejska zosta豉 uregulowana i otrzyma豉 nawierzchni z drobnego t逝cznia. Wykonano te pobocza z rowami odwadniaj帷ymi.
   Dzisiaj niewielu mieszka鎍闚 pami皻a jej dawny wygl康. Jest to obecnie zapewne jedna z naj豉dniejszych ulic Rumi; z 豉godnymi 逝kami wij帷a si w鈔鏚 bujnej zieleni. Do dnia dzisiejszego zachowa這 si kilka starych budynk闚 z pocz徠ku XX wieku.

  1. Nekropolia ewangelicka
By豉 alejka cmentarna, rok 1996
Cmentarz ewangelicki w Rumi powsta po roku 1859 na przed逝瞠niu osi nie istniej帷ego ju przy ulicy Ko軼ielnej ko軼io豉 ewangelickiego w kierunku wschodnim. Powsta on po ca趾owitym zagospodarowaniu niewielkiego cmentarza przyko軼ielnego. Obejmowa teren o wymiarach 45 x 90 metr闚. W okresie jego istnienia chowano tu wiernych wyznania ewangelickiego Rumi, Janowa, Zag鏎za, Szmelty, Cisowej, Chyloni, 篹yc, Nowego Dworu, Redy, Ciechocina, Gniewina i Wyspowa. Parafia w roku 1922 liczy豉 200 wiernych. W okresie istnienia cmentarza wybudowano kapliczk cmentarn o ciekawej architekturze o wymiarach 9,70 x 5,40 m. Do dnia dzisiejszego nie pozosta這 nic z tej budowli jedynej w tamtym okresie na rumskich cmentarzach.
   Dzisiaj ju tylko uk豉d rosn帷ych drzew wskazuje miejsca alejek na tym terenie.

  1. Droga Oksywska
Stara droga D瑿og鏎ska, stan na 1996 rok
Ulica D瑿og鏎ska ju w XIII w istnia豉 jako tzw. „droga oksywska”. Ze wzgl璠u na znajduj帷e si na tym terenie mokrad豉 i p造n帷e strumyki by豉 dogodnym i bezpiecznym po陰czeniem od strony Rumi do wsi Mosty, Pierwoszyno, Kosakowo i innych miejscowo軼i w okresie, w kt鏎ym wsie te nale瘸造 do cysters闚 w Oliwie. W tamtym czasie droga o wa積ym znaczeniu gospodarczym, dzisiaj ulica lokalna 陰cz帷a przede wszystkim dzielnic Janowa ze Star Rumi. W latach sze嗆dziesi徠ych po skasowaniu i wyr闚naniu terenu po by造m stawie m造na wodnego Kuhla przed逝穎no j od ulicy Mickiewicza do skrzy穎wania z ulic Starowiejsk. W miejscu przeci璚ia z Zag鏎sk Strug wykonano jaz z przepustem.

 
   
inne publikacje autora:
 
  •  
  •  
   
   
Stron odwiedzono 1.658.209 razy od 27.04.2008. webmaster